| EQ-network Europe www.eqee.org | |||
3.2: "Nederlands" - Page 10-12   |
|||
DE ZAAK VEREECKEN "Als docent ben je zo gewend om te kijken naar wat niet goed gaat en in te grijpen, dat het moeite kost om dat los te laten" Door: Ingrid van Laere DE ZAAK VEREECKEN Als de rechters het lokaal binnenstappen staan de docenten die deelnemen aan het project Kans eerbiedig op. 'De zaak Vereecken', kondigt de bode aan. Docent Vereecken wordt verdacht van kinderachtig gedrag omdat hij leerlingen bedreigt met het naar huis bellen als leerlingen niet op school zijn. Een grap? Nee, geen grap, wel een serieuze zaak die humoristisch wordt opgepakt. In de rol van rechter De zitting vindt plaats op het AOC in Sneek. Het is de laatste Kansrijke dag waarop de projectdeelnemers hun kennis en ervaringen uitwisselen. Met 'de rechtbank' laten leerlingen van het AOC Friesland zien hoe ze in de rollen van rechters, officier, griffier en advocaat belangrijke competenties hebben verworven. Tegelijkertijd brengt de zaak Vereecken aan het licht dat het voor een docent niet eenvoudig is om leerlingen zelf verantwoordelijk te laten zijn voor hun eigen leerproces.  In vol ornaat schrijden de rechters binnen. Met een enkel handgebaar duidt de rechter president het publiek te gaan zitten. De verdachte wordt voorgeleid en voor het hekje hoort hij de aanklacht aan. De officier beschrijft het delict en wijst op het schoolreglement. Daarin staat dat zelfstandig leren wordt gestimuleerd en de docent steeds meer een begeleidende rol zal spelen. "Klas 4.3 zit in zijn laatste jaar en de leerlingen zijn al lang 18, dus de ouders hebben hier niets mee te maken", concludeert de officier. "De heer Vereecken moet dus niet langer als oppasser optreden." Daar zit geen woord Fries bij. De eis: 48 gevulde koeken en een voorwaardelijke straf van 150 uur pleinsurveillance bij de naburige basisschool als hij binnen 2 jaar weer in zijn oude fout vervalt. De rechter roept een getuige op en de advocaat verdedigt de heer Vereecken. Tenslotte krijgt de verdachte het laatste woord. Vereecken probeert de rechtbank van zijn goede bedoelingen te overtuigen."Als een leerling niet op school komt willen wij graag weten wat er aan de hand is. Een leerling kan onderweg naar school een ongeluk krijgen. Daarnaast bestaat een steeds groter deel van het onderwijs uit groepswerk. Als een leerling niet verschijnt hebben de andere leerlingen daar last van." De rechtbank trekt zich terug en na rijp beraad wordt er gevonnist: 24 gevulde koeken een voorwaardelijke straf van 2 jaar. Meer dan onder de koeien hangen Na de zitting vragen de Kansdocenten naar de motivatie van het oordeel. "De rechtbank begrijpt de goede bedoelingen van mijnheer Vereecken, " zegt de rechter president, "maar het argument van controle op ongelukken is niet ter zake. Hij gaat toch ook niet naar huis bellen om te controleren of we weer goed zijn aangekomen." Dan volgen de onderwijskundig vragen. "Waarom hebben jullie voor de rechtbank als werkvorm gekozen. "Wat leer je daar nou van als je in de veehouderij aan het werk wilt?" "Omdat je als boer meer doet dan onder de koeien hangen," zegt een leerlinge. "Je moet ook weten hoe het er juridisch toegaat in Nederland. Ook als boer kun je voor het hekje komen te staan." "Waarom hebben jullie voor de rechtbank gekozen en niet voor het andere project, de mini onderneming?" "Eerlijk antwoord geven!" klinkt het achter uit het lokaal. Het zijn de leerlingen die voor de mini onderneming hebben gekozen. "We dachten dat het minder werk was. Maar dat was niet zo. We hebben een echte rechtszittingen en een gevangenis bezocht en via internet kwamen we erachter hoe ons rechtssysteem in elkaar zit. Daarna moesten we lootjes trekken. Ieder kreeg een rol, die hij zo goed mogelijk moest voorbereiden. B.v. door een dagvaarding opstellen of een pleidooi voor te bereiden. We wisten niet van elkaar wat we op deze zitting zouden gaan zeggen. "Wat hebben jullie geleerd van de rechtbank?" "Plannen, samenwerken, presenteren, overtuigen, een oordeel vormen. Je ziet ook hoe het er in de praktijk aan toe gaat. B.v dat er mensen naar huis worden gestuurd vanwege het cellentekort." "Betekent dat mijnheer Vereecken geen gevulde koeken hoeft te betalen als de gevulde koeken in de kantine op zijn?" vraagt een mini ondernemer. Gelach alom. Deze werkvorm gebruiken we nog vaker, zegt Hein Baart, projectleider in Sneek. Hij is ook geschikt voor ethische vragen. De mini onderneming b.v. heeft adviezen gegeven waar ethisch gezien wel wat opvalt af te dingen. We dagen ze voor de rechter. Tijdens de lunch blijkt dat de zaak buiten de rechtbank nog lang niet is afgedaan. De Kansdocenten zitten met dezelfde dilemma's als Vereecken: waar ben je verantwoordelijk voor als docent en wat laat je over aan de verantwoordelijkheid van leerlingen. Vereecken vindt dat hij leerlingen aan afspraken mag houden. De leerlingen zeggen: "Als we er last van krijgen dat andere leerlingen niet op komen dagen krijgen ze dat heus van ons te horen. We hebben bovendien de mogelijkheid om onderling de punten te verdelen die we voor een groepsopdracht krijgen." Een zichzelf waarmakende voorspelling "Als docent ben je zo gewend om te kijken naar wat niet goed gaat en in te grijpen, dat het moeite kost om dat los te laten" zegt Baart. Maar Mc Gregor liet al zien dat 'negatieve' verwachtingen, 'negatieve reacties' oproepen. Denk je b.v. 'daar hebben mijn leerlingen geen zin in, dat kunnen ze niet', dan ga je het leerproces ook zo organiseren. Je verdeelt het in kleinere stukken leerstof en je gaat meer controleren. De leerlingen gaan dan in de hangmatstand waardoor je als docent denkt 'zie je wel, je moet ze achter hun broek blijven zitten'. Het werkt als een zichzelf waarmakende voorspelling. Het omgekeerde gaat gelukkig ook op. Dat zie je aan deze leerlingen. In het begin kost het wel extra tijd om ze zelf verantwoordelijk te laten nemen voor hun leerproces. Dat doe je vooral door ze de relevantie van de opdracht te laten zien. Zijn ze eenmaal bezig dan gaan ze er voor." De Competentiemeter In de inleiding na de lunch vertelt Dhyan Vermeulen, APS/HVO projectbegeleidster bij het Kansproject, dat competenties bestaan uit een geheel van motivatie, houding, kennis en vaardigheden dat je nodig hebt om je beroep goed te kunnen uitoefenen. Dat kunnen communicatieve competenties of ondernemerscompetenties zijn. Als je competent bent doe je de dingen die in je beroep nodig zijn goed en je weet welke dingen de goede dingen zijn. Je kunt daarop reflecteren. Je gaat na in hoeverre je de gewenste competenties beheerst en welke je straks in de toekomst nodig hebt en nog moet ontwikkelen. Competenties ontwikkel je overal, niet alleen op school maar ook daar buiten, in je vrije tijd, bijbaan of hobby. Die eerder verworven competenties kan je in kaart brengen. Met een competentiemeter bijvoorbeeld:  Vermeulen demonstreert een competentiemeter die ze voor de vmbo-sector zorg en welzijn aan het ontwikkelen is. Het is een digitaal programma waarin leerlingen plaatjes en situaties krijgen voorgelegd en waarbij ze de reactie kunnen aankruisen die het meest overeenkomt met die van henzelf. Zo worden leerlingen zich bewust van de competenties die ze eerder of elders al ontwikkeld hebben. Naar aanleiding van de uitslag krijgen de leerlingen feedback en wordt samen uitgezocht hoe ze zich verder kunnen ontwikkelen. Zelf aan het stuur En dan komen de 'oude' vragen weer boven water. "Vullen de leerlingen het wel eerlijk in? Waarom zouden ze dit doen als zij er geen cijfer voor krijgen?" "De leerlingen vullen het in omdat ze nieuwsgierig zijn naar zichzelf", zegt Vermeulen. "Daarom vullen ze ook vragenlijstjes in tienertijdschriften in. Het is leuk om te ontdekken wat je allemaal al geleerd hebt. Als goed van te voren uitgelegd is dat er geen beoordeling aan vast zit is er voor hen geen enkele reden om het niet eerlijk in te vullen." Van alle competenties is zelfsturing de belangrijkste. Het is de basiscompetentie waardoor leerlingen zich andere competenties willen en kunnen eigen maken. Daarom is een instrument als de competentiemeter ontworpen als zelfevaluatie-instrument. Het helpt leerlingen de verantwoordelijkheid en de controle van hun leerproces zelf over te nemen. De werkvorm 'De rechtbank' wordt naast andere school praktijkvoorbeelden uit AOC Oost nog een keer gedemonstreerd op het symposium "Waardig ondernemen" van het project VEO en als zaak voor het project: Op het symposium zal in een voorbeeld proces 'een zaak' van "een leerling adviesbureau management veehouderij" worden behandeld en onderzocht op ethische aspecten. Symposium "Waardig Ondernemen" 7 november, Van Hal instituut Leeuwarden. Voor meer info 058 284 61 00 Voor info over de competentiemeter: d.vermeulen@aps.nl European Network on Emotional Quality © 2002-2008 |